Kültür-Sanat

İSVİÇRE’DE EBRU SANATININ İZLERİ

Ebru, yoğunlaştırılmış su üzerine serpiştirilen özel boyaların şekillenmesiyle oluşan ve desenlerin kağıda geçirilmesi ile yapılan bir süsleme sanatıdır. Daha çok çiçek ve çeşitli soyut motif çeşitliliklerinden oluşan bu sanat çalışmasına dair merak ettiklerimizi, İsviçre’de uzun bir süredir Ebru ve yağlı boya çalışmalarıyla uğraşan Ebru Özel’le konuştuk.

Söyleşimize geçmeden önce, ilk olarak bu sanatın gelişimiyle ilgili kısa bir bilgi verelim.

Köklerinin 9. ve 10. yüzyıla kadar uzandığı varsayılan Ebru sanatının tam olarak ne zaman ve hangi ülkede ortaya çıktığı bilinmiyor. Ancak bu sanat türünün süslemelerinin daha çok doğu ülkelerine özgü olduğu düşünülmektedir. Bazı İran kaynaklarında Ebru sanatının Hindistan’da ortaya çıktığı yer alırken, başka kaynaklarda da bu sanatın Özbekistan’ın Buhara kentinde doğduğu ve İran yoluyla Osmanlılar’a geçtiği belirtiliyor

Çocukluğundan beri resme karşı ilgisinin olduğunu anlatan Ebru Özel,  daha önceleri  sulu boya ve kara kalem çalışmaları yaptığını söylüyor ve Ebru sanatıyla nasıl tanıştığını şöyle anlatıyor; 

“Adımı araştırmaya başladım ilk olarak. Bir süre sonra Ebru sanatı ile tanıştım ve onunla buluştum. Bu sanata olan ilgim adımla alakalı yani. Daha sonra nasıl yapıldığını çok merak ettim ve daha detaylı araştırmaya başladım.“

Ebru Özel uzun süre İsviçre’de bu sanatla uğraşan birilerini aramış ancak kimseyi bulamamış. Kitaplardan öğrenmeye çalıştığı bu sanat hakkında daha fazla bilgi almak için İstanbul’a gitmiş.

“ Bu sanat türü benim çok öğrenmek istediğim birşeydi. Üsküdar’da Ebru sanatının ustası olan Hikmet Barutçugil’i buldum. Ondan bu sanatla ilgili çok yoğun dersler aldım ve çok şeyler öğrendim. Bu beni çok mutlu etti.“

İsviçre’de doğup büyüyen Ebru Özel, şu an Uzwil ve Appenzell’de Ebru ve Bob Ross tarzı yağlı boya resim kursları veriyor. Kurslarına özellikle İsviçrelilerin yoğun bir ilgi gösterdiğini söyleyen Özel, yakın zamanda Zürich’te de kurs vereceğinin müjdesini veriyor.

Ebru sanatı için kullandığınız malzemeler neler?

Ebru yapmak için su, sığır ödü, kitre ve renkli toprak boyalar kullanıyorum. Boyaları serpmek için ise fırça kullanırız. Bu fırça gül ağacındandır. Ucunda at kuyruğundan oluşan kıl vardır. Ayrıca teknemiz tabii ki. Bu sanatın en önemli özelliği, kullanılan malzemelerin tamamının doğadan alınıyor olması.

Bu sanatın incelikleri neler peki?

Ebru yapımında kullanılan suyun belli bir yoğunluğa sahip olması ve özel olarak hazırlanan boyayı üzerinde tutabilmesi gerekmektedir. Ebru suyuna bu özelliği veren madde ise Kitre’dir. Kitre ile kıvamlı hale getirilmiş suya, içine sığır ödü konmuş boyalar damlatılır. Öd boyanın su üzerinde yüzmesini sağlayan en önemli maddedir. Ayrıca Ebru boyalarının tamamı, toprak boyadır. Bunları kendim de yapıyorum ancak büyük bir çoğunluğu Türkiye’den hazır geliyor bana. Çünkü bu boyayı yapmak çok zor ve çok zaman gerekiyor.“

Nasıl bir aşamadan geçiyor çalışmanız?

Boyalarımı fırça ile daha önce hazırlanmış olan kitreli suyun üst yüzeyine damlatıp, metal çubuk yardımıyla onlara çeşitli şekiller veriyorum. Daha sonra dikkatli bir şeklide kağıdı şu üzerine bastırıp kaldırıyorum. Son olarak üzerinde şekiller oluşan kağıdı 10 dakika kadar kurumaya bırakıyorum.

Ebru sanatı, Ebru sanatçıları tarafından belirsizlikle ve nereye varacağı bilinmeyen bir serüvenle tanımlanıp, mistik bir güç ve evren ile özdeşleştiriliyor. Tekneye düşen her damla boyanın, ruhlarından damlayarak suyun üzerinde yeni şekiller oluşturduğuna inanan Ebru sanatçıları, hiçbir şeklin, rengin ve ritmin tekrarı olmayacağını düşünerek Ebru sanatını sonsuzlukla özdeşleştirirler.

Gül dalı fırçalarına her vuruşlarında kalpleri ile aynı ritimde çarpan boyalarını suda aşkla buluşturan Ebru sanatçıları, bu şekilde belirsizliği, beklemeyi ve sabri öğrendiklerini söylerler.

“Bu sanat kişiye özgüdür. Renga renk boyaların kıvamını siz veriyorsunuz. Herkesin kendine göre bir tarzı vardır ve her eser bir defalıktır. Herhangi bir eseri tekrar yapmak ya da düzeltmek mümkün değil. İrade dışı gelişen bir sanat bu. Örneğin bir lale yapmak istiyorsunuz, ancak olmayınca, ortaya başka birşey çıkınca bunu kabul ediyorsunuz. Sonra bir daha deniyorsunuz lale yapmayı. Bu sanat biraz da sabır işi.“

Ebrular, üzerlerindeki desen ve motiflere göre çeşitlendiriliyor. Su üzerindeki boyalara çeşitli müdahalelerde bulunarak; battal, gel-git, şal, taraklı, bülbül yuvası, hatip ve çiçekli gibi ebru çeşitleri yapılmaktadır.

Bu gizemli sanatın geleneksel olduğu kadar tedavi edici yani da olduğunu belirtmeden geçmeyelim. Bunda doğal malzemenin önemi büyük.

Ebru’nun ruhsal tedavi özelliğinin, sentetik boyalar kullanıldığı takdirde kendini göstermeyeceğine inanılırken, toprağın doğal renklerinin ve doğal ahenginin kendi içinde bir terapi etkisi yarattığı ifade ediliyor.

Kendi alanında sergiler de açan Ebru Özel, son olarak hedefleri arasında İsviçre’de bu sanatı tanıtmak olduğunu söylüyor ve ekliyor; “Bu sanatı sevgiyle öğrendim ve insanlara sevgiyle öğretip paylaşmak istiyorum.“

Ebru Özel’in çalışmaları hakkında daha fazla bilgi edinmek isteyen okuyucularımız gerekli bilgileri  www.ebrush.ch adresinden edinebilirler.

 

Kurs yeri adresleri:

Roswiesenstrasse 4, 8051 Zürich

Bahnhofstrasse 6, 9050 Appenzell

 

 

devam etmek için tıklayın

İlgili Makaleler

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Başa dön tuşu
Kapalı
Kapalı