Haşim Sancar

Malulen emekliliğe dair yeni kararlar

www.haberpodium.ch

Haşim Sancar

Pro Infirmis Bern Yöneticisi

Bern Çevresi Engelliler Konferansı Yönetim Kurulu Üyesi

Yeşiller Partisi Bern Kanton Parlamentosu Üyesi

[email protected]

 

 

 

Malulen emeklilikte psikolojik hastalar için ve karma metotta yeni önemli kararlar

Geçtiğimiz haftalarda engelliler alanında iki yeni olumlu karar çıktı. Bu konulara ve konuların olumsuz yanlarına, daha önce yazdığım bir yazıda eleştirisel olarak değinmiştim.

Psikolojik hastalar malulen emeklilik maaşlarını kaybetmişlerdi

2012 yılında, Malulen Emeklilik Sigortası (IV) bütçesindeki 10 milyar frank açıktan dolayı birçok kısıtlama olmuştu. Yeni verilecek malulen emeklilik maaşlarında, kısıtlı davranmanın yanında periyodik yapılan kontroller (Revizyon) ve dosyaların taranması aracılığı ile, özellikle de tıbbi olarak kaynağı tespit edilemeyen ağrılardan ve psikolojik nedenlerden dolayı malulen emekli maaşı alan insanların sayısının düşürülüp, bu insanların yeniden iş hayatına döndürülmesi amaçlanmıştı.

Isvicre'de malulen emeklilik-www.haberpodium.ch

Bu düzenleme, Malulen Emeklilik Yasasının (IVG) 6a Revizyonu ile, 2012 yılından bu yana yürürlükte buluyor. Düzenleme ile 12500 kişinin tekrar iş alanına döndürülmesi planlanmıştı.

Bu sebeplerden dolayı binlerce insan ya o zamana kadar aldığı malulen emeklilik maaşı ile birlikte emeklilik kasasından aldığı maaşını ya da tamamlayıcı ödeme desteğini kaybetmişti.

Ta işin başından beri bu konuya birçok eleştiriler getirildiyse de değişiklikler olumsuz yanlarına rağmen hayata geçirilmişti. Gelinen noktada beklenen sonuçlar ne yazık ki (uğraşların çok külfetli olmasına karşın) elde edilememişti.

Oysa bunun gibi olumsuz örneklere geçmişte diğer ülkelerde rastlamak mümkündü. Bunun en bariz örneğini, 1990 yılında Hollanda’da denenen uygulamalarda görmek mümkündü. Hollanda daha sonra1995 yılında çok daha fazla insana emekli maaşı vermek zorunda kalmıştı. Bu arada o insanlar mağdur duruma düşmüş, belediyelerin sosyal hizmetlerinden yararlanmak zorunda kalmış, bu git-gelmelerden ve uğraşlardan dolayı sağlık sorunları daha da kötüleşmiş olarak, tekrar Malulen Emekli Kurumu’na dönmüşlerdir.

Karar 1

www.haberpodium.ch

Psikolojik hastalara tekrar malulen emeklilik hakkı

Birkaç ay önce, İsviçre Federal Mahkemesi (Bundesgericht) psikolojik hastalıklı müracaatçılar ile ilgili uygulamasını değiştireceğine dair bir karar verdi ve bu karar Aralık ayı başlarında yayınlandı.

Şimdiye kadar yapılan eleştirilerin bu kararın alınmasındaki payı kuşkusuz büyük bir önem taşımakta. Daha önce örneğin orta dereceli depresyonlu bir hastanın, malulen emeklilik maaşı alabilme olanağı ortadan kaldırılmıştı. Kişinin hastalıktan dolayı çalışıp çalışamayacağına bakmaksızın, bu hastalığın çalışmaya engel olmadığı ve tedavi yoluyla (tedaviler ömür boyu sürebilir) geçebileceği iddia ediliyordu.

Yeni karar, kişinin hastalığından dolayı çalışıp çalışamayacağına (doktorlar tarafından) bakılıp öyle karar verilebileceğini öngörüyor.

Bu, yeni başvurular için önemli ve iyi bir karar. Bu şekilde birçok insan mağdur durumdan kurtulmuş olurken, bu yeni uygulama sayesinde çalışamayacağından dolayı malulen emeklilik elde edebilecek.

Karar 2

Engelli ev kadınları ile doğum yapan kadınları şimdiye kadar ki malullük derecesi

Yine geçtiğimiz haftalarda gelişen, diğer önemli bir karar da engelli kadınlarla ilgili.

Şimdiye kadar gerek %100 çalışmayan, gerekse de malulen emekli maaşı alan kadınların doğum sonrasında „karma metot” (gemischte Methode) diye adlandırabileceğimiz, malulen emeklilik derecesini belirleyen bir sistem uygulanmakta idi.

Buna göre, bir kadının çalışma gücünün bir kısmını, ev işlerine ve çocuk bakımına ayıracağı iddia edilerek, alabileceği ücretinden düşürülüyordu. Doğal olarak burada da söz konusu kadına düşük bir malullük derecesi veriyordu. Hatta kişisel olarak ta rastladığım bazı durumlarda, kişi %39 oranında kalıp, en azından çeyrek malulen emekli maaşı alabilme şansından ve dolayısı ile tamamlayıcı ödemelerden de (Ergänzungsleistungen: EL) mahrum kalıyordu.

Bu sistem kadınlara yönelik ayrımcılık teşkil etmesinden dolayı, geçmişte engelliler kurumları ve bilirkişiler tarafından oldukça eleştirilmişti. Öyle ki, bu metottun hesaplanmasında ve tamamlayıcı ödemeler (EL) kararlarında da zaman zaman şahsen şahit olduğum bir takım yanlışlıklar bile söz konusu oluyordu. Farkına varıldığında yanlışlıklar düzeltiliyor, ancak sosyal sigortaların ne kadar karmaşık olduğu göz önünde tutulduğunda, herkesin bunu anlamasını beklemek pek gerçekçi olmasa gerek.

Engelli ev kadınları ve doğum yapan kadınlar için olumlu bir gelişme

www.haberpodium.ch

Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM) 2016 yılında, bel ağrılarından dolayı %50 malulen emeklilik maaşı alırken ikiz çocuk doğurduktan sonra, malulen emeklilik maaş hakkını kaybeden bir kadının başvurusuna karar vermişti. AİHM İsviçre’deki bu uygulamayı ayırımcı ve aile bütünlüğüne karşı bularak, bu karma metottun değiştirmesini karara bağladı.

Federal Hükümet bu nedenle, 1 Ocak 2018 tarihinden itibaren bu metotta olumlu bir değişiklik yapacak. Karma metot hepten kaldırılmıyor. Ancak kadınların %100 olmayan çalışmalarından elde edebilecekleri ücret, %100 üzerinden hesaplanarak daha adil bir engellilik oranı ortaya çıkacak.  Ayrıca yeni anne olanların, anne olmalarından dolayı engellilik oranın hesaplanması bu günkü gibi ayrımcı olmayacak.

Yukarıdaki AİHM’ne başvuran kadının durumu şöyle gelişmişti;

Kadın, %50 malulen emeklilik maaşı almakta idi. Doğumdan sonra, zaten çocuk bakımından dolayı en az %50 evde kalması beklendiği için (belki de kendisi bunu söylemiştir) %50 olan engellilik derecesi %25’e düşmüş ve en az bir emeklilik hakkı ortadan kalkmıştır. Oysa kadın sağlıklı olsa %50 çalışıyor olacaktı.

Bu arada, kadınların evde bakmak zorunda oldukları kişiler varsa ve engelliliklerinden dolayı bu görevi yerine getiremiyorlarsa, bu durumun da göz önünde tutulması beklenmekte. Uygulamanın tam olarak nasıl olacağı henüz net değil. Bunu daha sonra hep birlikte göreceğiz. Ancak bu günkünden daha iyi olacağı kesin diyebilirim.

Yeni metottan yararlanmak için ne yapmak gerekiyor?

Isvicre'de malüden emeklilik, www.haberpodium.ch

Karma metodun uygulanmasına karşın, daha az malullük elde edip halen malulen emeklilik maaşı alanların dosyalarını Kanton Malulen Emekli Kurumları (IV) inceleyip, gerekli düzeltmelere gidecek. Ancak, daha önceki başvurularında engellilik oranı karma metottan dolayı %40’ın altına düşen kişilerin, bu yeni uygulamadan yararlanabilmeleri için, yeni bir başvuruda bulunmaları gerekiyor.

Bir kez daha değinmekte yarar var; En az çeyrek malulen emeklilik maaşı alabilmek için, en az %40 engellilik oranı gerekmekte. Konunun doğru anlaşılması için bir kez daha vurguluyorum.

Daha önce sadece karma metottan dolayı, %40’dan daha az oranda engellilik kararı olanların muhakkak yeniden başvuruda bulunmaları gerekiyor. Bu yeniliğin, bildiğimiz ve tanıdığımız çevrelere ulaştırılmasında, herkesin katısının olmasında yarar var.

 

Pro Infirmis hizmetleri hakkında ayrıntılı bilgi ve bulunduğunuz yörenin büro adresi için: www.proinfirmis.ch

Bağışlar için: PC 30-13891-5

Etiketler
devam etmek için tıklayın

İlgili Makaleler

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Başa dön tuşu
Kapalı
Kapalı