Berna Danacı

İklim dostu beslen!

Berna Danaci

Berna Danacı

Diyetisyen

[email protected]

 

 

 

Dünya iklim krizi ile acımasız bir şekilde yüz yüze geliyor. Doğa kendi döngüsünde değişirken, insan kaynaklı değişimler de iklim krizinin esas mimarı aslında. İklim krizini için çözüm arayışları bireysel, küresel, siyasal ve sektörel pek çok önlem almayı gerektirmektedir. Atmosferdeki sera gazı birikiminin, iklim değişikliği üzerindeki etkisini durdurmayı amaçlayan stratejiler geliştirilmesi gerekmektedir.

İklim değişikliğinin ve küresel ısınmanın en büyük sebebi olan sera gazlarının başında CO2 gelmektedir. Karbondioksit güneşten gelen ışınları geçirmekte ancak yerden uzanan ışınları tutmaktadır. Böylece dünyanın yüzeyinin daha fazla ısınmasına neden olmaktadır.

Karbon ayak izi; birim karbondioksit cinsinden ölçülen, üretilen sera gazı miktarı açısından insan faaliyetlerinin çevreye verdiği zararın ölçüsüdür.

  • Birincil ayak izievsel enerji tüketimi ve ulaşım (araba ve uçak) dahil olmak üzere fosil yakıtlarının yanmasından ortaya çıkan doğrudan CO2 emisyonlarının ölçüsüdür.
  • İkincil ayak izikullandığımız ürünlerin tüm yaşam döngüsünden bu ürünlerin imalatı ve en sonunda bozulmalarıyla ilgili olan dolaylı CO2 emisyonlarının ölçüsüdür.

Dünyada kişi başına düşen karbon ayak izi ortalaması 4 tondur. Dünya çapında hedeflenen kişi başına düşen karbon ayak izi miktarı 2 tondur.

Karbon ayak izini fazlasıyla etkileyen alanlardan biri de gıda sektörüdür. Su kullanımı, tarım arazileri, nakliye hizmetleri, israf derken sera gazı miktarı artar. Karbon emisyonunu, bireysel tüketim alışkanlıklarımızı değiştirerek azaltmak mümkün. Doğaya karşı sorumlu davranmak gerekiyor.

beslenme

Peki beslenme ve tüketim alışkanlıklarını değiştirmek bireysel olarak neler yapabiliriz?

  • Daha az et tüketmeliyiz. Araştırmalar, küresel ısınmayı 2 derecenin altında tutmak için et tüketimini azaltmamız gerektiğini savunuyor.
  • 1 kilo et üretmek için 15 bin litre su gerekiyor. Sebzenin su ihtiyacı kilo başına 322 litre, meyvenin ise 962. (OECD)
  • Et üretimi gıdadan kaynaklanan sera gazları salınımının yüzde 60’ına sebep oluyor.
  • Dünya nüfusunun sebze ağırlıklı bir beslenme türüne geçmesi ile birlikte tarım arazisi ihtiyacımız ¾ oranında azalabilir.
  • İnsanlar tükettikleri eti yarıya indirir, Kullandıkları rafine yağ, şeker, alkol gibi ürünleri de azaltırlarsa, tarım arazilerini yarı yarıya kurtarabiliyoruz.
  • Et tüketimi konusunda daha duyarlı olmalıyız.  Etin üretim koşullarını ve tabağımıza nereden geldiğin öğrenmeliyiz.
  • Haftanın bazı günlerini etsiz değerlendirebiliriz. Bazı günler vegan, vejetaryen veya fleksitaryen olmayı deneyebiliriz.
  • Et ve peynir üretimi tarım karbon emisyonunun %60’ını oluşturuyor.
  • Yapılan sıralamaya göre, dünyaya en çok etkisi olan ilk 3 ürün kuzu eti, dana eti ve peynir.
  • Balık kırmızı ete göre daha masum, ancak küçük balık tercih etmeliyiz!
  • Yumurta, karbon emisyonu en düşük hayvansal gıda olarak ilgi çekiyor.
  • İklim dostu protein tüketmek için kurubaklagil en doğru tercih.
  • Daha fazla taze sebze ve meyve tüketmek hem bedenimize hem de dünyamıza faydalı sağlayacak!
  • Geleneksel beslenmeye geri dönebiliriz! İşlenmiş gıdalar ve etler, yağlı şekerli besinler, rafine tahıllar tüketimi sağlığımızı tehdit eder.
  • Kendi sebze ve meyvemizi yetiştirebiliriz. Evimizin balkonu veya küçük bir bahçe bile çok yeterli olacaktır.
  • Metan gazını arttıran pirinç yerine yerel tahıllar, erişte veya patates tercih edebiliriz.
  • Dayanıklılığı yüksek sebzeleri tercih edip, raf ömrü kısa, yeşil yapraklı sebzeleri bekletmeden, bozulmasına fırsat vermeden tüketmeliyiz.
  • Mevsimine uygun beslenmeliyiz. Sera tarımı yerine açık tarım önceliğimiz olmalı!
  • Temiz musluk suyu hakkımız! Suyun nakliyesinin karbon ayak izini hayal edin. Bir de buna şişeleme ve/veya geri dönüşümden kaynaklanan emisyonları ekleyin.
  • Yerel üreticiden alışveriş yapmak çok daha mantıklı! Hem nakliye kısa olsun hem de küçük üreticiyi destekleyelim! Böylece köyden kente göçü engellemiş olabiliriz!
  • İsraftan kaçınmak doğayı korumak için elzem! Besinlerin hazırlama ve depolama koşullarını öğrenmeliyiz. İhtiyacımız kadarını tüketmeyi ve porsiyon kontrolü yapmayı alışkanlık haline getirmeliyiz!
  • Mutfak ekipmanlarını seçerken doğa dostu olması önemli!
  • Teflon tava yerine dökme tava veya paslanmaz çelik kullanmalıyız. Cam veya metal seramik fırın kaplarını kullanmak da daha sağlıklı.
  • Düdüklü tencere kullanarak %70 enerji tasarrufu sağlayabiliriz!
  • Mikrodalga fırın tercih edebiliriz.
  • Bulaşık makinasını sadece doluyken çalıştırmalıyız.
  • Buzdolabı ve fırın gibi eşyaları A sınıfı tercih etmeli ve kapağını sürekli açıp kapatmamalıyız.
  • Sebze ve meyveleri, sirkeli ve karbonatlı suda bekleterek arındırmalı, akan suda saatlerce yıkamamalıyız.
  • Alüminyum folyo ve streç film kullanımını azaltmalıyız!
  • Plastik poşet kullanmamalıyız!
  • Kâğıt peçete yerine havlu ve kumaş peçete kullanma sıklığını arttırmalıyız.
  • Plastik mutfak araçlarını tercih etmemeliyiz. Ahşap, bambu veya metal tercih etmek dünyamız ve bizim için daha güvenli olacaktır.
Etiketler
devam etmek için tıklayın

İlgili Makaleler

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Başa dön tuşu
Kapalı
Kapalı