Yasemin Schreiber-Pekin

Endometriozis ve çikolata kistleri

Yasemin Schreiber Pekin

Dr. med. Yasemin Schreiber-Pekin

Kadın Doğum Uzmanı, Psikoterapist

[email protected]

 

 

Ağır sancılar ve kısırlığa yol açabilecek kronik bir hastalıktır endometriozis. Rahimin içini döșeyen ve endometrium olarak adlandırılan dokunun rahim dışında bir yerde görülmesidir. Adet sırasında bu dokular da aynı rahim içindeki gibi kanar, kanama sonucu enflamasyon ve yara izleri olușur. Başlıca pelvik karın zarı, yumurtalıklar, makat ve vajina arasında, mesane ve bağırsaklarda görülür. Nadiren de akciğerlerde ve diyaframda görülebilir. Tanımı her zaman kolay olmayabilir, çeșitli yüzleri vardır çünkü.

Dünyada toplam yaklașık 180 milyon kadında; üreme çağındakilerde, yani 15-49 yașları arasında, 10 kadından 1 inde görünür halbuki. Bazı kadınlar, çok ağır endometriozis bulgusu olduğu halde hemen hiç rahatsızlık duymaz, bazıları da hafif bulgulara rağmen dayanılmaz ağrı çeker. Tipik belirtileri, adet sancısının yanında adet sürecinde büyük tuvaleti veya idrar yaparken yașanan sancılar, ağrılı ovulasyon, cinsel ilişki esnasında veya sonrasında ağrı, anormal kanamalar, kronik pelvik ağrı ve kısırlıktır.

Endometriozis neden olur?

Nedeni kesin olarak bilinmese de en çok savunulan tez, geriye doğru adet görme ve zayıf bağışıklık sistemidir. Menstruasyon sırasında endometrium hücreleri geriye doğru, tüplerden geçerek karın içine dökülebilir. Kadınların çoğu geriye doğru adet görme yaşasa da vücutları bu kanlı hücreleri temizleyerek organlara yerleşmesini engeller. Bu varsayım, vücudun bağışıklık sistemi zayıfsa, endometriozis hücreleriyle savaşamadığı tezini temel alır. Ayrıca genetik, epigenetik, yani varolan genin etkin olup olmadığı ve çevresel etkenlerin de önemli bir rol oynadığı kesindir.

Çikolata kisti

Endometriozisin en çok görüldüğü yerlerden biri yumurtalıktır. Overin, yani yumurtalıǧın içinde kanama olur, kan pıhtılașıp katılașır, ameliyat sırasında açıldıǧında görüntüsü erimiș çikolatayı hatırlatır. Bu nedenle böyle adlandırılmıștır. Tibdaki ismi endometriomdur bu tür bulgunun.

Endometriozis tanısı nasıl konur? 

Hastanın șikayetlerinin dinlenmesi, jinekolojik muayene ve ultrasonografi endometriozis tanısında ilk adımlardır. Vajinal ültrasonda görüntüsü tipik olduğundan çikolata kistinin teșhisi çok zaman kolaydır. MR de ek bilgi verebilir, fakat endometriozisin kesin teșhisi ancak laparoskopi yoluyla, ameliyatla yapılır.

Tedavisi

Son yıllarda endometriozis terapisinde eskisine göre daha tutucu davranılmaktadır. Birkaç yıl öncesine kadar her șüpheli durumda ameliyat önerilirken, artık ilk etapta ilaçla tedavinin denenmesi uygun görülüyor.

Endometriozis tedavisi, doktorlarla hastanın beraber gideceği bir yoldur. Endometriozis hastasının arzularına ve ihtiyaçlarına göre uzun vadeli planlanır. Ağrılar nasıl ve nerededir, șu anda çocuk arzusu var mı, aile planlaması tamamlandı mı, barsak, böbrek, over gibi organlara hasar verebilecek bir durum var mı türünden sorularla hastanın içinde bulunduğu duruma uygun șekilde güncelleștirilir terapi. Ayrıca uygulanan tedavinin etki ve yan etki oranını göz önünde bulundurmak gereklidir.

İlaçla tedavi   

İlk etapta gestagen türünden hormonlar tercih edilir. Dienogest içerikli ilaçlar etkilidir ve eskiden uygulanan ilaçlara göre az yan etkisi görülür. Adeti kesen hormonlu spiral de kullanılabilir. Tipik yan etkileri olan ara kanamaları, göğüs ağrısı ve depresyon malesef çok zaman ilaçların bırakılmasına neden olur, bunlar kısmen hormonlu spiralde de görülür. Alternatif olarak yan etkileri daha az olan doğum kontrol hapı üç ay aralıksız alınabilir. Eskiden kullanılan diğer tür gestagenler, menopoza benzer ağır yan etkileri yaptığından terk edilmiștir günümüzde. Tüm tedavilerin amacı, adet kanamasının suni olarak durdurulmasıdır. Bu șekilde karnın içindeki aylık kanamalar da önlenir. Çocuk arzusu varsa ve ilaca rağmen devam eden șikayetlerde ameliyat tercih edilir.

Cerrahi tedavi

Endometriozisde kesin teșhis konması ve gerekirse cerrahi tedavi laparoskopi yoluyla yapılır. Laparoskopi, genel anestezi altında, küçük deliklerle karın içine ince teleskop kamera ve cerrahi aletler sokularak karın içi organlarının görüntülenip cerrahi müdahele yapılmasıdır. Endometriozis odaklarının ve skar (yara izi) dokusunun çıkarılmasında etkilidir ama başarı oranları hastalığın yaygınlığına ve cerrahın becerisine bağlıdır.

Gebelik, hastalığın semptomlarını azaltabilir. Fakat hastalığı tamamen tedavi etmez. Rahimin alınması ile bütün endometriozis odaklarının çıkarılması, semptomları azaltmasına rağmen hastalığın kesin bir tedavisi değildir. Genelde tedavi konsepti ilaç ve cerrahi terapinin birlikte uygulanmasıdır. Ameliyattan sonra da çok zaman uzun süre ilaç tedavisi gerekir.

Tamamlayıcı tıpla tedavi

Adı üstünde, tamamlayıcı ve destekleyici olarak çok değerli olabilir akupunktur veya nöral terapi. Ağrı en ön plandaki sorun olduǧundan bu konuya özellikle dikkat yöneltmek gerektir. Adet sancılarında, erken, daha ağrılar henüz bașlarken, romatizma ilacı cinsinden ağrı kesicilerin yeterli dozajda alınması çok önemlidir. Ağrıları azaltmada nöral terapi de etkilidir. Haftalık aralarla bir kaç defa özel eğitimli doktor tarafından tatbik edilir. Sosyal yașamı, karı koca ilișkisini, cinselliği kapsayan psikoterapi de destek verir hastalıkla yașamada. Beslenmede, taze meyve, sebze, beyaz et, kepekli ürünler, süt maullerinin azaltılması tavsiye edilir.

Kadınların ruh ve beden sağlığını ve sosyal hayatını etkileyen, kendini değișik șekilde gösterebilen kronik bir hastalıktır endometriozis. Adet kanamasının, adet sancılarının „kadınlık rezilliktir“ kategorisine giren tabu konulardan olması ve kadınların zaten sürekli bir șeylerden șikayet ettiği varsayımı zorlaștırır teșhisi. Toplumun konuyu tanıması, doktorların duyarlı olması, daha anlayıșlı bir yaklașıma yol açıp çekilen acıyı azaltabilir.

www.praxis-schreiber.ch

Etiketler
devam etmek için tıklayın

İlgili Makaleler

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Başa dön tuşu
Kapalı
Kapalı